ΘΥΣΙΑ

Plot

Η Ελλάδα γίνεται το σκηνικό για το αγγλόφωνο ντεμπούτο του Ρομέν Γαβρά, γιου του σπουδαίου σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά, με πρωταγωνιστές τους Κρις Έβανς, Άνια Τέιλορ-Τζόι, Σάλμα Χάγιεκ, Βενσάν Κασέλ και Τζον Μάλκοβιτς, σε μια παραγωγή της Heretic.

Παγκόσμια πρεμιέρα στο Φεστιβάλ του Τορόντο.

Μετά τον μυστηριώδη θάνατο της μητέρας τους, η Τζόαν και τα αδέλφια της είναι πεπεισμένοι πως μια αρχαία προφητεία τούς έχει επιλέξει για ένα σπουδαίο καθήκον: να εξαγνίσουν τη Γη. Για να το πετύχουν, εισβάλλουν σε ένα πολυτελές φιλανθρωπικό γκαλά, όπου διασημότητες και μεγιστάνες γιορτάζουν «για καλό σκοπό», και απαγάγουν τρία πρόσωπα που προορίζονται για μια τελετουργική θυσία: τον ξεπεσμένο κινηματογραφικό σταρ Μάικ, τον αδίστακτο δισεκατομμυριούχο Μπεν και την άτυχη χορεύτρια Κέιτι, που έχει βρεθεί στη λάθος πλευρά της ιστορίας.

Καθώς η βραδιά εξελίσσεται σε ένα αναπάντεχο παιχνίδι ζωής και θανάτου, οι ήρωες αναγκάζονται να έρθουν αντιμέτωποι με όσα πιστεύουν πραγματικά, όσα προσποιούνται ότι θέλουν και όσα είναι πραγματικά διατεθειμένοι να θυσιάσουν. Και κάπου ανάμεσα στην πίστη και την παράσταση, τη σωτηρία και την καταστροφή, κανείς δεν είναι πια βέβαιος ποιος παίζει τον ρόλο του και ποιος τον πιστεύει μέχρι τέλους.

Κινηματογραφική λάμψη και θέαμα με φόντο την Ελλάδα

Ο Ρομέν Γαβράς, γιος του σπουδαίου σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά, έχει από νωρίς χαράξει τη δική του διαδρομή ως σκηνοθέτης, αρχικά μέσα από τα αιχμηρά μουσικά του βίντεο (το «Gosh» για το κομμάτι του Jamie xx κέρδισε τον Χρυσό Λέοντα το 2016) και στη συνέχεια μέσα από ένα κινηματογραφικό έργο. Από το «Θα Έρθει η Μέρα και για Μας» (2010) και το «Ο Κόσμος σού Ανήκει» (Δεκαπενθήμερο των Σκηνοθετών, 2018) μέχρι το «Athena» (Φεστιβάλ Βενετίας, 2022), ο Γαβράς έχει σταθερά στραμμένο το βλέμμα του στις κοινωνικές εντάσεις, τη βία, την εξέγερση και τους ανθρώπους που βρίσκονται απέναντι στο κατεστημένο. Με το «Sacrifice», το πρώτο αγγλόφωνο φιλμ του, ανεβάζει ακόμη περισσότερο τον πήχη, μεταφέροντας αυτή την πολιτική ματιά σε μια θεαματική, σατιρική και απρόβλεπτη περιπέτεια.

Με το «Sacrifice», ο Γαβράς κάνει το πρώτο του βήμα στον αγγλόφωνο κινηματογράφο, διευρύνοντας παράλληλα και τον κινηματογραφικό του καμβά. Σε συνεργασία με τον σεναριογράφο Γουίλ Άρμπερι («Succession»), συνθέτει μια σατιρική περιπέτεια δράσης που ξεκινά από μια φαινομενικά γνώριμη συνθήκη -έναν κόσμο πλούσιων και διάσημων, εγκλωβισμένο στη δική του αυτοαναφορικότητα- και τη μετατρέπει σταδιακά σε ένα απρόβλεπτο, ψυχεδελικό και πολιτικά φορτισμένο παραμύθι για την πίστη, την αυτοθυσία και την ανάγκη να αλλάξουμε τον κόσμο. Με ένα εντυπωσιακό διεθνές καστ, επικεφαλής τους Κρις Έβανς, Άνια Τέιλορ-Τζόι, Βενσάν Κασέλ και Σάλμα Χάγιεκ, Τζον Μάλκοβιτς το «Sacrifice» κινείται με άνεση ανάμεσα στη σάτιρα, το χιούμορ, την περιπέτεια και την πολιτική αλληγορία.

Ιδιαίτερη θέση στην παραγωγή της ταινίας έχει η Ελλάδα. Το «Sacrifice» είναι συμπαραγωγή Ελλάδας και Ηνωμένου Βασιλείου, με τη συμμετοχή της ελληνικής εταιρείας παραγωγής Heretic, και γυρίστηκε στη Βουλγαρία και την Ελλάδα, σε locations που περιλαμβάνουν τη Δράμα, την Αθήνα, το Λαύριο και τη Σαντορίνη. Μάλιστα, η ταινία αξιοποίησε ελληνικές τοποθεσίες που δεν είχαν μέχρι σήμερα χρησιμοποιηθεί στον κινηματογράφο, μεταξύ άλλων το χωριό Βώλακας στη Δράμα και το ηφαιστειακό τοπίο της Σαντορίνης, ενώ μέρος των γυρισμάτων πραγματοποιήθηκε σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους στην Αθήνα.

Μεγάλο μέρος της παραγωγής φιλοξενήθηκε, επίσης, στην Πειραιώς 260, σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου και το Ίδρυμα Ωνάση, με έναν από τους σημαντικότερους σύγχρονους πολιτιστικούς χώρους της Αθήνας να μετατρέπεται σε σκηνικό μιας διεθνούς κινηματογραφικής παραγωγής μεγάλης κλίμακας.

Για την Heretic, το «Sacrifice» αποτέλεσε το μεγαλύτερο πρότζεκτ που είχε αναλάβει μέχρι τότε, απαιτώντας τη συνεργασία ενός πολυάριθμου ελληνικού και διεθνούς συνεργείου· περισσότεροι από 200 Έλληνες καλλιτέχνες και τεχνικοί εργάστηκαν για την ταινία, αποκτώντας παράλληλα εμπειρία σε μια παραγωγή με ιδιαίτερα υψηλές απαιτήσεις, από μεγάλης κλίμακας σκηνικά και πολυάριθμα stunts μέχρι τη χρήση εξειδικευμένου εξοπλισμού. Έτσι, η ελληνική συμμετοχή στο «Sacrifice» δεν αφορά μόνο την παραγωγή μιας διεθνούς ταινίας στη χώρα, αλλά και τη μεταφορά τεχνογνωσίας, την ενίσχυση του εγχώριου κινηματογραφικού οικοσυστήματος και την προβολή νέων ελληνικών locations ως προορισμών για διεθνείς παραγωγές. «Το “Sacrifice” είναι ό,τι πιο δύσκολο, περίπλοκο και εντυπωσιακό είχα διαβάσει ως σενάριο», λέει ο παραγωγός εκ μέρους της Heretic, Γιώργος Καρναβάς. «Βλέποντας την ταινία, είμαι τόσο χαρούμενος για την ποιότητα της δουλειάς, για όλη τη στήριξη από το ελληνικό συνεργείο, τους τόπους και τις κοινότητες που επισκεφθήκαμε (ειδική μνεία στον υπέροχο κόσμο στον Βώλακα Δράμας), αλλά και για τον φίλο μου, Ρομέν, που έκανε αυτή την ταινία όπως ήθελε, και την έκανε στην πατρίδα του όπως του αρέσει να λέει.»

Στο επίκεντρο του «Sacrifice» βρίσκεται, τελικά, η σύγκρουση ανάμεσα στην πραγματική ανάγκη για αλλαγή και στην επιθυμία να παρουσιαζόμαστε ως φορείς της. Η ταινία σατιρίζει τον λεγόμενο «επιτελεστικό» ακτιβισμό και ιδιαίτερα τη φερόμενη περιβαλλοντική ευαισθησία των προνομιούχων, χωρίς να περιορίζεται όμως σε μια εύκολη επίθεση εναντίον των πλούσιων και διάσημων. Ο Γαβράς ενδιαφέρεται περισσότερο για το τι συμβαίνει όταν η εικόνα, η ιδεολογία και η πραγματική πίστη αρχίζουν να συγχέονται - και όταν ένας άνθρωπος που έχει μάθει να υποδύεται τον ήρωα βρίσκεται ξαφνικά αντιμέτωπος με την ανάγκη να γίνει πραγματικά ήρωας.

Κι αν η ταινία ξεκινά ως μια αιχμηρή, διασκεδαστική σάτιρα της διασημότητας, της επίδειξης ηθικής και των ταξικών αντιθέσεων, στην πορεία μεταμορφώνεται σε κάτι πολύ πιο παράξενο και φιλόδοξο: μια ιστορία για την πίστη και την αυτοθυσία, όπου η γραμμή ανάμεσα στην παράσταση και την πραγματικότητα, τον ήρωα και τον γελωτοποιό, τη σωτηρία και την καταστροφή γίνεται όλο και πιο δυσδιάκριτη. Με την χαρακτηριστική οπτική του Γαβρά -θεαματική, σαρκαστική, γεμάτη ενέργεια και πολιτική ένταση- το «Sacrifice» επιχειρεί τελικά κάτι που ταιριάζει απόλυτα στη φιλμογραφία του: να κάνει το πολιτικό θέαμα τόσο διασκεδαστικό όσο και ανησυχητικά οικείο.

Ο σκηνοθέτης Ρομέν Γαβράς μιλά για την ταινία

Γεννήθηκα σε μια οικογένεια που αγαπούσε τον κινηματογράφο, μια οικογένεια που πίστευε ακράδαντα ότι οι ταινίες μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο - ή, τουλάχιστον, τον τρόπο με τον οποίο τον αντιλαμβανόμαστε. Ο Έλληνας πατέρας μου μού διάβαζε μύθους· ο Γουόλτ Ντίσνεϊ δεν είχε θέση στο σπίτι μας. Μεγάλωσα με ιστορίες για ήρωες που έκαναν μεγαλειώδεις πράξεις, έπεφταν στη φωτιά, ή για τον Ήφαιστο που σφυρηλατούσε όπλα μέσα σε ένα ηφαίστειο.

Αυτή η ιδέα -το πώς μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο- κατείχε κεντρική θέση στην ανατροφή μου. Σε τέτοιο βαθμό, μάλιστα, που, όταν ήμουν παιδί, ήθελα να γίνω Έλληνας αυτοκράτορας (έχοντας συνειδητοποιήσει από πολύ νωρίς ότι οι πρόεδροι δεν έχουν αρκετή εξουσία). Τελικά, περιόρισα κάπως τις φιλοδοξίες μου και έγινα σκηνοθέτης.

Αντί να αλλάξουμε τον κόσμο, ο υπέροχος σεναριογράφος μου, ο Γουίλ Άρμπερι, κι εγώ αποφασίσαμε να κάνουμε μια ταινία για ανθρώπους που θέλουν να τον αλλάξουν, και να πούμε μια σύγχρονη, ποπ, ποιητική, ψυχεδελική, συμβολική και διασκεδαστική ιστορία για την εποχή μας.

Στο «Sacrifice», όλοι θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο: άλλοι για να δείξουν πόσο ηθικοί είναι, άλλοι για λόγους πιο βαθυστόχαστους, ριζοσπαστικούς και «πεφωτισμένους», κι άλλοι απλώς για προσωπικό όφελος.

Στο επίκεντρο βρίσκονται η Τζόαν και ο Μάικ. Τους κουβαλώ και τους δυο διαρκώς στο μυαλό μου και μου μιλούν - και νομίζω πως, κατά κάποιον τρόπο, το ίδιο ισχύει για όλους μας.

Το πρωί, νιώθω σαν την Τζόαν: νιώθω να φλέγομαι από τη βαθιά μου πίστη και είμαι έτοιμος να τα κάψω όλα, ώστε ο κόσμος να μπορέσει να ξαναγεννηθεί. Το απόγευμα, είμαι σαν τον Μάικ: πολύ λιγότερο θαρραλέος και πολύ πιο μπερδεμένος. Εκείνος επιζητά την αλλαγή και το νόημα στη ζωή, αλλά στην πραγματικότητα δεν ξέρει πώς να τα πετύχει - τον παραλύουν το εγώ του και η αδυναμία του να ξεχωρίσει τη μυθοπλασία από την πραγματικότητα.

Τι συμβαίνει όταν ο ριζοσπαστικός ιδεαλισμός συναντά την πραγματικότητα και τη ματαιοδοξία;

Ίσως ακουστεί κάπως κοινότοπο, αλλά πιστεύω ακράδαντα ότι η αλλαγή του κόσμου ξεκινά από την αλλαγή του εαυτού μας: από το να κάνουμε κάτι ανιδιοτελές, από το να τολμάμε να κάνουμε ένα άλμα στο κενό.

Στην ουσία, η ταινία «Sacrifice» πραγματεύεται την πίστη: το πώς την αναζητούμε, το πώς μερικές φορές προσποιούμαστε ότι την έχουμε βρει, το πώς είναι να πιστεύεις υπερβολικά ή και καθόλου. Πέφτουμε μέσα σε ένα ηφαίστειο όταν αποφασίζουμε να ερωτευτούμε κάποιον, όταν αποφασίζουμε να πιστέψουμε σε κάτι και να το υπερασπιστούμε.

Αυτή είναι η απόφαση που θα κληθεί να πάρει ο ήρωάς μας στο τέλος της ταινίας.

Είναι αυτό ακριβώς που κάναμε όταν αποφασίσαμε να γυρίσουμε μια φιλόδοξη, μοναδική ταινία, χωρίς έτοιμη συνταγή ή προηγούμενο. Και πάλι, ήταν θέμα πίστης.

Για μένα, ο κινηματογράφος είναι η προσπάθεια να αντλήσω νόημα από έναν κόσμο που δεν κατανοώ: έναν κόσμο παράλογο, όμορφο, μικρόψυχο, βίαιο και γεμάτο χάρη. Όλα συχνά συνυπάρχουν μέσα στο ίδιο κάδρο και με το «Sacrifice», θέλω το κοινό να αισθανθεί το ίδιο χάος και το ίδιο δέος.

Τώρα περισσότερο από ποτέ, νιώθουμε σαν να χορεύουμε όλοι στο χείλος ενός ηφαιστείου. Αυτή η ταινία είναι μια πρόσκληση να σταματήσουμε να χορεύουμε και να πηδήξουμε.

 15 Οκτωβρίου στους κινηματογράφους

από τη Rosebud.21