NIGHTBORN

Plot

Η μητρότητα δεν είναι πάντα παραμύθι - μερικές φορές μπορεί να γίνει και εφιάλτης. Από τη σκηνοθέτη του «Hatching», ένα ανατριχιαστικό folk horror για την αγάπη, τον φόβο και τα τέρατα που κρύβονται μέσα μας. Παγκόσμια πρεμιέρα στο διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ Βερολίνου.

Η Σάγκα και ο Βρετανός σύζυγός της, Τζον, μετακομίζουν στο απομονωμένο σπίτι όπου εκείνη πέρασε μεγάλο μέρος της παιδικής της ηλικίας, βαθιά μέσα στα δάση της Φινλανδίας, με το όνειρο να χτίσουν εκεί την τέλεια οικογένεια. Όμως από τη στιγμή που γεννιέται το παιδί τους, η Σάγκα νιώθει πως κάτι δεν πάει καλά μαζί του - μια αίσθηση που κανείς γύρω της δεν φαίνεται διατεθειμένος να πάρει στα σοβαρά.

Καθώς το σώμα της προσπαθεί να συνέλθει από τη γέννα και τη λοχεία, και ο γάμος της αρχίζει να καταρρέει, η πεποίθησή της πως το παιδί κρύβει ένα σκοτεινό, αλλόκοσμο μυστικό δυναμώνει. Και όσο το δάσος γύρω από το σπίτι μοιάζει σιγά-σιγά να ξυπνά, η Σάγκα καλείται να αντιμετωπίσει μια δύναμη αρχέγονη, που απειλεί να διαλύσει το όνειρό της για τη μητρότητα.

Η εμπειρία της μητρότητας ως εφιάλτης

Τα τελευταία χρόνια, ταινίες όπως τα «If I Had Legs I’d Kick You», «Die My Love» και «Nightbitch», έχουν στραφεί σε μια πιο ειλικρινή και σύνθετη απεικόνιση της εμπειρίας της μητρότητας, φωτίζοντας πτυχές που για δεκαετίες παρέμεναν αθέατες μπροστά στη συνήθη «βιτρίνα» της τελειότητας: την εξάντληση, την αμφιβολία, την οργή, τον σωματικό πόνο, την αίσθηση απώλειας του εαυτού. Το «Nightborn» συντάσσεται με αυτή την προσέγγιση στο πανανθρώπινο αυτό βίωμα, μεταφέροντας τις εμπειρίες της λοχείας και της γονεϊκότητας στο πεδίο του folk horror και του body horror, εκεί όπου το σωματικό και το ψυχικό γίνονται αδιαχώριστα.

Η Φινλανδή σκηνοθέτης Χάνα Μπέργχολμ συστήθηκε στο διεθνές κοινό με το εντυπωσιακό «Hatching» (2022), μία από τις πιο ευρηματικές ταινίες τρόμου των τελευταίων ετών, που έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ του Σάντανς και προβλήθηκε σε περισσότερες από 75 χώρες. Συνδυάζοντας το body horror με τις δυσλειτουργικές οικογενειακές σχέσεις και τη μεταμόρφωση της εφηβείας, η Μπέργχολμ αποκάλυψε ήδη από το ντεμπούτο της μια ιδιαίτερη δημιουργική ταυτότητα: την ικανότητα να μετατρέπει αναγνωρίσιμα ανθρώπινα συναισθήματα σε εικόνες ταυτόχρονα τρυφερές και ανατριχιαστικές.

Στο «Nightborn», τη δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία της, η Μπέργχολμ επιστρέφει σε θεματικές που την έχουν απασχολήσει και στο παρελθόν -τη μητρότητα, την ταυτότητα, την οικογενειακή κληρονομιά- διευρύνοντας ακόμη περισσότερο το κινηματογραφικό της σύμπαν. Χρησιμοποιεί τη γλώσσα των ταινιών τρόμου όχι για να απομακρύνει τον θεατή από την πραγματικότητα, αλλά για να τον φέρει πιο κοντά σε αυτήν: οι άγρυπνες νύχτες, ο πόνος του θηλασμού, η αβεβαιότητα και η αίσθηση ότι κάτι δεν πάει καλά μεταμορφώνονται σε εικόνες που κινούνται διαρκώς ανάμεσα στο κυριολεκτικό και το αλληγορικό.

Παράλληλα, το «Nightborn» αντλεί έμπνευση από τη φινλανδική λαϊκή παράδοση και τους μύθους των τρολ, συνδέοντας το υπερφυσικό με την οικογενειακή μνήμη και την αίσθηση της διαφορετικότητας. Το πυκνό δάσος που περιβάλλει το σπίτι λειτουργεί σαν τόπος αρχέγονων φόβων αλλά και βαθύτερης αυτογνωσίας, ενώ η σχέση της Σάγκα με το παιδί της αποκτά σταδιακά διαστάσεις που υπερβαίνουν το ρεαλιστικό και αγγίζουν το παραμύθι, τον μύθο και την ψυχαναλυτική αλληγορία.

Στον πρωταγωνιστικό ρόλο, η Σέιντι Χάαρλα, την οποία γνωρίσαμε χάρη στο βραβευμένο με το Μεγάλο Βραβείο του Φεστιβάλ Καννών «Βαγόνι Αριθμός 6», ξεχωρίζει σε μια ερμηνεία σπάνιας έντασης και ευαλωτότητας, αποτυπώνοντας με ακρίβεια τη σωματική και ψυχική εξάντληση μιας γυναίκας που παλεύει να κατανοήσει το παιδί της - αλλά και τον ίδιο της τον εαυτό. Δίπλα της, ο Ρούπερτ Γκριντ, γνωστός στο παγκόσμιο κοινό από τη σειρά ταινιών «Χάρι Πότερ», συνθέτει έναν χαρακτήρα ήρεμης παρουσίας, που όμως αδυνατεί να αντιληφθεί το μέγεθος της κρίσης που βιώνει η οικογένειά του.

Όπως σημειώνει και η παραγωγή της ταινίας, το «Nightborn» είναι ταυτόχρονα μια ιστορία αποχωρισμού, αποδοχής και άνευ όρων αγάπης. Μια ταινία που κοιτά κατάματα όσα συχνά αποσιωπώνται γύρω από τη μητρότητα και το οικογενειακό βίωμα, χωρίς να χάνει ποτέ την ανθρωπιά ή την τρυφερότητά της. Γιατί, πίσω από τα σκοτεινά παραμύθια, τους θρύλους και τους εφιάλτες, κρύβεται μια απλή αλλά βαθιά αλήθεια: η αγάπη δεν γεννιέται πάντα εύκολα - όμως μπορεί να ανθίσει ακόμη και στα πιο παράξενα, απρόσμενα μέρη.
 

Η σκηνοθέτης Χάνα Μπέργκχολμ

μιλά για την ταινία

Τι σας ενέπνευσε να γράψετε αυτή την ιστορία;

Η ιστορία γεννήθηκε ουσιαστικά μέσα από τα δικά μου συναισθήματα και βιώματα ως μητέρας - αυτά τα τόσο σύνθετα, ενίοτε δύσκολα συναισθήματα, καθώς και από την επίγνωση τού πόσο απαιτητική μπορεί να είναι η αγάπη για το παιδί σου. Ο γονεϊκός ρόλος δεν είναι πάντα εύκολος, και όταν ένα παιδί δεν είναι ακριβώς αυτό που περίμενες -ένα χαρούμενο και ήρεμο μωρό- αρχίζεις να αναρωτιέσαι πώς θα σταθείς απέναντί του ως γονιός. Ένιωθα, επίσης, ότι δεν υπάρχουν αρκετές ιστορίες που να εξερευνούν την περίπλοκη, δύσκολη και ενίοτε «άσχημη» πλευρά της γονεϊκής αγάπης.

Πώς ήταν η συνεργασία με τον Ρούπερτ Γκριντ και τη Σέιντι Χάαρλα;

Ήταν υπέροχη η συνεργασία με τον Ρούπερτ: είναι ένας εξαιρετικός επαγγελματίας, και ευγενικός και υπομονετικός συνεργάτης. Η Σέιντι Χάαρλα είναι εξαιρετική ηθοποιός, αλλά και υπέροχος άνθρωπος. Διαθέτει τη σπάνια ικανότητα να γεμίζει απόλυτα την οθόνη και να διοχετεύει όλο το συναίσθημά της σε μια σκηνή. Είναι πραγματικά μοναδική.

Το πρόσωπο του μωρού δεν αποκαλύπτεται παρά μόνο στο φινάλε...

Πράγματι! Ήθελα πολύ να διατηρήσω το μυστήριο γύρω από το πρόσωπο του μωρού. Έτσι, ο θεατής βιώνει το ίδιο συναίσθημα με την πρωταγωνίστρια καθ’ όλη τη διάρκεια: νιώθει ότι κάτι δεν πάει καθόλου καλά με το παιδί, αλλά ταυτόχρονα είναι αδύνατον να καταλάβει ακριβώς τι.

Πέρα από τους γονείς και το παιδί, το ίδιο το σπίτι μοιάζει σχεδόν με ζωντανό χαρακτήρα...

Χωρίς αμφιβολία! Το παλιό σπίτι αντικατοπτρίζει τη σχέση της Σάγκα και του Τζον. Όπως κι η σχέση τους, είναι όμορφο αλλά φθαρμένο. Προσπαθούν να σώσουν το σπίτι ανακαινίζοντάς το, όπως ακριβώς προσπαθούν να αποκαταστήσουν και τη σχέση τους. Όμως, όσο κι αν διακοσμούν το παιδικό δωμάτιο για να πετύχουν την εικόνα της τέλειας οικογενειακής ευτυχίας, το πάτωμα συνεχίζει να σαπίζει.

Πώς σας ενέπνευσε η σκανδιναβική μυθολογία;

Στις σκανδιναβικές χώρες υπάρχουν διάφοροι μύθοι για τα τρολ που ζουν στα δάση, αφού στην αρχαιότητα οι άνθρωποι πίστευαν ότι τα τρολ κατοικούσαν εκεί και ασκούσαν κάποιου είδους έλεγχο πάνω στη φύση. Στο «Nightborn», το δάσος συμβολίζει τα συναισθήματα της Σάγκα, καθώς και την κτηνώδη, πρωτόγονη πλευρά της ανθρώπινης φύσης.

Ωστόσο, ήθελα επίσης να δημιουργήσω τη δική μου εκδοχή αυτής της μυθολογίας. Στο πλαίσιο της ταινίας, άνθρωποι και τρολ αλληλοεπιδρούν εδώ και γενιές, οπότε ίσως όλοι μας κουβαλάμε λίγο από το αίμα των τρολ. Αυτό το αίμα μπορεί να κάνει κάποιους από εμάς να νιώθουμε διαφορετικοί, να αισθανόμαστε άβολα σε κοινωνικές περιστάσεις ή να δυσκολευόμαστε να χωρέσουμε στα κοινωνικά πρότυπα.

Αυτή η θεματική διατρέχει την ιστορία: το παιδί είναι διαφορετικό και η μητέρα αρχίζει σταδιακά να συνειδητοποιεί ότι ίσως κι εκείνη μοιράζεται αυτή τη «διαφορετικότητα» μαζί του. Είναι ένας τρόπος να εξερευνήσουμε τη σύνδεσή μας με αυτό που μας κάνει ξεχωριστούς, αλλά και τη σύνδεσή μας με τους άλλους.

Υπάρχουν ταινίες που σας επηρέασαν για το «Nightborn»;

Συνήθως, όταν δουλεύω πάνω σε μια νέα ταινία, δεν αναζητώ συνειδητά άλλες ταινίες ως σημείο αναφοράς. Ωστόσο, θα μπορούσε κανείς να εντοπίσει ομοιότητες ανάμεσα στο «Nightborn» και ταινίες όπως το «The Brood» του Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ ή τον «Αντίχριστο» του Λαρς φον Τρίερ. Οι ταινίες αυτές μοιράζονται ορισμένα χαρακτηριστικά, αλλά δεν θα έλεγα ότι αποτέλεσαν άμεση πηγή έμπνευσης για τη δική μου ταινία.

Τι ελπίζετε ότι θα κρατήσουν οι θεατές από αυτήν την ταινία;

Δεν υπάρχει ένας «σωστός» τρόπος να τη βιώσει κανείς. Για τους λάτρεις του τρόμου, ελπίζω η ταινία να προσφέρει σασπένς, ανατριχίλα και μερικές πραγματικά τρομακτικές στιγμές. Όμως, για όσους προτιμούν το δράμα, υπάρχει επίσης μια ουσιαστική ιστορία για τις ανθρώπινες σχέσεις, την αυτοανακάλυψη και την αποδοχή του εαυτού μας και των άλλων όπως πραγματικά είναι. Και παρά το σκοτεινό κλίμα, υπάρχει και μια δόση χιούμορ... Οπότε, είναι απολύτως θεμιτό να γελάσετε όσο τη βλέπετε!

Αν έπρεπε να διαλέξετε μια στιγμή από τα γυρίσματα, ποια θα ήταν αυτή;

Απόλαυσα πραγματικά όλες τις σκηνές στις οποίες χρησιμοποιήσαμε μια ανιματρόνικ μαριονέτα, κατασκευασμένη από τον σπουδαίο σχεδιαστή ανιματρόνικ Γκούσταβ Χέγκεν, γνωστό για τη δουλειά του στις ταινίες «Star Wars» και το «Jurassic World», και την εξαιρετική ομάδα του. Σε αυτές τις σκηνές, χρειάστηκαν πέντε χειριστές για να κινούν τη μαριονέτα γύρω από τους ηθοποιούς, η δεξιοτεχνία τους ήταν πραγματικά εντυπωσιακή.

Σε πολλές σκηνές χρησιμοποιήσαμε επίσης ειδικό μακιγιάζ (SFX) για τη Σέιντι Χάαρλα, το οποίο επιμελήθηκε ο δις υποψήφιος για Όσκαρ Κόνορ Ο’Σάλιβαν μαζί με την ομάδα του. Όλοι αυτοί οι εξαιρετικά ταλαντούχοι επαγγελματίες συνεργάστηκαν μαζί μου και στην προηγούμενη ταινία μου, το «Hatching», και ήταν χαρά μου που δούλεψα ξανά μαζί τους, αλλά και με όλους τους υπόλοιπους υπέροχους καλλιτέχνες και τεχνικούς της ταινίας μας.